It’s A Classic! | Oeroeg door Hella Haasse

Een tijdje terug besloot ik dat ik meer Nederlandse literatuur wilde lezen. Mijn fascinatie heeft altijd bij buitenlandse – en dan vooral Engelse – literatuur gelegen, maar toch dacht ik heel wat pareltjes van Hollandse bodem te missen. Toen ik voor een cursus aan de universiteit twee Nederlandse klassiekers moest lezen, was dat een mooi startschot. De review van De Stille Kracht door Louis Couperus heb je al hier kunnen lezen. Vandaag bespreek ik Oeroeg van Hella Haasse.IMG_3372Oeroeg is de debuutroman van Hella Haasse. Het kwam in 1948 als Boekenweekgeschenk uit en is in 2009 opnieuw uitgegeven voor de Nederland Leest campagne. In alle openbare bibliotheken konden mensen het boek gratis meekrijgen. IMG_3374Philip Freriks schreef voor die gelegenheid een kleine tekst. Oeroeg gaat over een vriendschap van een Hollandse jongen (we krijgen zijn naam niet te horen in het boek) en een ‘inlandse’ leeftijdsgenoot. In 109 pagina’s vertelt Haasse over de vriendschap die langzaam desintegreert, een ontwikkeling die uiteindelijk wordt gesymboliseerd in het uiteenvallen van het Nederlandse koloniale rijk. IMG_3373Voor de cursus moesten we zowel De Stille Kracht als Oeroeg lezen. Het is duidelijk wat beide boeken gemeen hebben: de geheimzinnige, mysterieuze sfeer van Nederlands-Indië. Zoals Freriks terecht opmerkt: ‘dreigend, onontkoombaar, tragisch’. Ik had eerder van Haasse De Heren van de Thee gelezen, maar ik kon mij er weinig meer van herinneren, behalve haar prachtig beschrijvende stijl van de Indische natuur. Na het lezen van Oeroeg wil ik De Heren van de Thee graag nog eens lezen. Ik zeg: kom maar op met die Nederlandse romans!IMG_3375De opening van de novelle is even beroemd als de titel: Oeroeg was mijn vriend. Aan het woord is de volwassen geworden Hollanse vriend van Oeroeg. Hij neemt de lezer mee naar zijn kindertijd in Nederlands-Indië en laat zien hoe hij en Oeroeg samen opgroeiden, maar uiteindelijk toch niet onafscheidelijk bleken. Een van de eerste momenten waarbij duidelijk wordt dat hun vriendschap verandert, is deze:

Met iets als teleurgestelde verbazing merkten Oeroeg en ik echter bij deze gelegenheid dat wij van het baden in de rivier niet meer onverdeeld genoten. Misschien is dat te sterk uitgedrukt. Beter zou ik het zo kunnen zeggen: het baden was op dat moment – en zou in de toekomst blijven – niet meer dan een verfrissende onderdompeling, een handeling, voortvloeiende uit de allesoverheersende behoefte aan afkoeling – zodra dit verlangen bevredigd was, bestond er voor ons beiden feitelijk geen reden meer om in het water te blijven. (p. 65)

Oeroeg 1993
Still uit de film Oeroeg uit 1993 (bron).

De afkomst van Oeroeg en de hoofdpersoon zorgt, naarmate ze opgroeien, voor steeds meer problemen in hun vriendschap.

Kleding noch houding kon hem maken tot wat hij schijnen wilde: een van ons. Waarschijnlijk was het ook in deze tijd dat de verwijdering tussen Oeroeg en mij begon te ontstaan. Hij kon immers niet anders dan mij vereenzelvigen met de Europese groep, wier afwijzing hij voelde. (p. 83)

De vriendschap bloed uiteindelijk dood. De hoofdpersoon vertrekt voor zijn opleiding naar Nederland en verliest Oeroeg uit het oog. Bij terugkomst in Nederlands-Indië gaat hij op zoek naar zijn oude vriend, maar treft een compleet andere man aan. Wilde Oeroeg vroeger nog maar al te graag met de Nederlandse bezetter worden geïdentificeerd, jaren later heeft hij zich bij het Indische verzet aangesloten.

Hij was tegelijk meelijwekkend en angstaanjagend (…) Was het werkelijk Oeroeg? Ik weet het niet en zal het ook nooit weten. Ik heb zelfs het vermogen verloren om hem te herkennen. (p. 104)

IMG_3377Ik vond Oeroeg een hele fijne novelle. Ik heb hem in een paar uurtjes uitgelezen. Haasse’s schrijfstijl is heerlijk beschrijvend en neemt je direct mee naar het vochtige, warme Nederlands-Indië van de vorige eeuw. Een echte must-read als je je wat meer wil verdiepen in de Nederlandse literatuur of de cultuurgeschiedenis en literaire erfenis van Nederlands-Indië!


Heb jij al eens een roman van Hella Haasse gelezen?


IMG_3070

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s